شیوه اسوه پذیری از سیره فاطمی (علیها السلام)
9 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

پس از بیان بعضی ویژگی های حضرت زهرا (علیها السلام) و آگاهی از فضائل و کمالات دست نیافتنی ایشان و معرفی آن حضرت به شکل برترین الگوی زنان، در مقام عمل کردن و محقق شدن اسوه پذیری از ایشان در زندگی زن مسلمان، این سؤال مطرح می شود که آیا مجموعه عوامل فوق، خللی به الگو بودن حضرت فاطمه (علیها السلام) وارد نمی سازد؟ فاطمه ای که از بسیاری موهبت های الهی، مانند عصمت، ولایت و دسترسی به عوامل غیبی برخوردار بوده و پدرش پیامبر خدا (ص) و مادرش در اوج شرافت و نجابت است و می تواند الگوی انسان هایی باشد که از این موهبت ها بی نصیبند و آیا آن حضرت با آن ویژگی ها در حالی که چهارده قرن پیش و در شرایطی کاملًا متفاوت از زن امروز می زیسته، می تواند برای زن مسلمان نمونه باشد؟ پاسخ به سؤالات فوق در قالب مطالب زیر روشن خواهد شد.

1- کمالات برتر، لازمه اسوه های دینی

از ویژگی هی اسوه های الهی آن است که همیشه از سایر افراد بشر در مراتب کمال انسانی، پیش ترند و این تقدم به گونه ای است که هر چه بشر در جهت های مختلف رشد کند، باز هم نمی تواند بی نیاز از آنان باشد و این از نعمت های بزرگ الهی برای بشر است. خداوند برای تکریم مقام انسان اسوه ها را از کسانی برگزیده است که همیشه و تا پایان حیات بشری جلودار قافله انسانی محسوب می شوند و بنابراین، بالا بودن مقام آنان چیزی است که لازمه اسوه بودن همیشگی آنهاست و این مطلب برهان عقلی دارد. توضیح اینکه تکامل انسان بی نهایت است و او برای طی این راه در هر مرحله نیازمند «اسوه» است؛ ازاین رو، باید کسانی باشند که به کمک و اراده خاص الهی، همیشه در رتبه ای بالا قرار گیرند تا قافله انسانی در هیچ بعدی از کمالات بشری از حرکت باز نایستد؛ بنابراین، در روایات آمده است که زمین هیچ گاه از «حجت» خالی نخواهد بود و اگر فرض شود بیش از دو نفر نباشد، اولی امام و دیگری مأموم است (صدوق، 1385 ق، 1: 197؛ کلینی، 1363، 1: 180 و 178؛ ابن بابویه القمی، ١٤٠٤ ق، 28 و 29)؛ ازاین رو اگرچه ما نمی توانیم مانند آنها عمل کنیم، ولی باید در حد توان و استعداد خود در مسیر آنان حرکت کنیم؛ بنابراین اسوه برای هدایت و مقتدا به سبب اطاعت از او است و اینکه می گوییم حضرت فاطمه (علیها السلام) الگوی همه زنان است، بدان معنا نیست که باید حضرت فاطمه (علیها السلام) شد تا گفته شود ما کجا و او کجا؟ بلکه مقصود فاطمه وار بودن و فاطمه گونه زیستن است.

در سخنی از حضرت صادق (ع) خطاب به شیعیان آمده است: به خدا سوگند من شما را و روح هایتان و بوی تان را دوست می دارم. ما را در این جهت با پرهیزکاری و تلاش خود یاری کنید. هرگز به ولایت ما نمی رسید، جز با کوشش، تقوا و کسی که دیگری را به عنوان امام و اسوه برگزیده است، باید عملش مطابق با عمل او باشد. ( طوسی، 1417 ق، 722؛ مجلسی، 1364، 65: 146).

2- توجه به عامل اختیار در اسوه پذیری

نکته دیگر اینکه اگرچه حضرت زهرا (علیها السلام) از مواهب الهی، عوامل غیبی، تربیتی و. . ، برخوردار بوده اند، ولی اصلی ترین مایه قوام و شکل گیری شخصیت آن حضرت از اراده و اختیار ایشان بوده است؛ پس ما نباید دچار ناامیدی شویم؛ همچنین گرچه معصومی مانند حضرت زهرا (علیها السلام) از ویژگی هایی که ازموهبت های الهی ناشی شده، برخوردارست، ولی در بسیاری از عرصه های انسانی، مانند غرایز، شهوات، فطرت، عقل، بندگی، عبادت، روابط اجتماعی و. . . . ، با همگان مشترکند. این امور وجه مشترکی است که در همه انسان ها بدون استثنا وجود دارد، ولی نوع آن با توجه به رسوم اقوام مختلف و محیط های گوناگون تفاوت دارد. لیکن آنچه مورد بحث است، ذاتی بودن چنین رفتارهایی است که مهارکردن و تربیت صحیح می تواند انسان را در مسیر کمال سوق دهد و سبب رشد انسان ها اعم از زن و مرد شود.

خبرگزاری اهل بیت(ع)  ابنا، ساجده العبدالخانی