آیات قرآنی در شأن شاه مردان علی (ع)
25 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

«یوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ یخافُونَ یوْماً کانَ شَرُّهُ مُسْتَطِیراً، أ أشفقتم ان تقدموا بین یدی نجویکم صدقة یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکمْ » از جابر بن یزید جعفی مرویست که گفت از جابر بن عبد اللّه انصاری شنیدم که چون این آیه نازل شد گفتم یا رسول اللّه اصحاب امر کیستند که خداوند اطاعت ایشان را باطاعت خویش و اطاعت رسول خویش مقرون ساخته فرمود: «هم خلفائی من بعدی یا جابر و ائمة الهدی اولهم علی بن ابی طالب ثم الحسن ثم الحسین ثم علی ابن الحسین ثم محمد بن علی المعروف فی التوراة بالباقر و ستدرکه یا جابر فاذا لقیته فاقرءه منی السلام ثم الصادق جعفر بن محمد ثم موسی بن جعفر ثم علی بن موسی ثم محمد بن علی ثم علی بن محمد ثم حسن بن علی ثم سمیی حجة اللّه فی ارضه و بقیته من عباده محمد بن الحسن ذلک الذی یفتح اللّه علی یدیه مشارق الارض و مغاربها و ذلک الذی یغیب عن شیعته و اولیائه غیبة لا یثبت فیها علی القول بامامته الا من امتحن اللّه قلبه للایمان» جابر گوید گفتم یا رسول اللّه آیا در ایام غیبت شیعۀ او از او انتفاع یابند فقال ای و الذی بعثنی بالنبوة یستضیؤن بنوره و ینتفعون بولایته و غیبته کانتفاع الناس بالشمس تحت الغیم - اَلَّذِینَ ینْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّیلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِیةً - اَلسّابِقُونَ السّابِقُونَ أُولئِک الْمُقَرَّبُونَ –

در کشف الغمه از ابن عباس مرویست که بعد از نزول این آیه از رسول اللّه سؤال نمودم که کیستند این جماعت که محبت ایشان بر ما واجب است آن حضرت فرمود سه مرتبه که علی و فاطمه و دو پسر ایشان و از ام سلمه مرویست که گفت رسول اللّه در میان ما نشسته بود ناگاه فاطمه که در آنجا عصیده بود درآمد «فقال النبی صلی اللّه علیه و آله فاین علی و ابناه قالت فی البیت قال ادعیهم لی» و فاطمه علیها السلام بازگشته با علی و حسن و حسین علیهم السلام نزد آن حضرت آمدند و چون رسول اللّه صلی اللّه علیه و آله ایشان را بدید کسائی که در وقت خواب بر خود می پیچید بر خویش و علی و فاطمه و حسن و حسین (ع) پوشیده بعد از آن فرمود «اللهم هؤلاء اهل بیتی و احب الخلق الی فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهیرا فانزل اللّه تعالی هذه الآیة إِنَّما یرِیدُ اللّهُ لِیذْهِبَ عَنْکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَ یطَهِّرَکمْ تَطْهِیراً»

و بروایتی چون ام سلمه این دعا شنید گفت یا رسول اللّه من اهلبیت تو نیستم آن حضرت فرمود که انک علی خیر - دیگر «وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ » در شان شاه مردان نازل گشته و سبب نزول آنکه چون کفار قصد رسول اللّه کردند آن حضرت از مکه هجرت نموده امیر المؤمنین علیه السّلام را در جامۀ خویش خوابانید تا کفار تصور نمایند که رسول اللّه در منزلست و چون نصفی از شب گذشته سید عالم از مکه بیرون رفته بغار ثور رسیده مخفی گشت ابو جهل و ابو لهب و ابو سفیان و غیر هم در خانه آن حضرت شکسته بدرون رفتند علی مرتضی از جامۀ خواب برخاسته پرسیدند که محمد کجا رفت جواب داد که شما بهتر دانید که شب بطلب او بروز آورده اید و چون علی علیه السّلام نفس خود را فدای رسول اللّه کرده و این جوانمردی از او صادر شد این آیه در شأن او نازل گشت آیه دیگر «أَ فَمَنْ کانَ مُؤْمِناً کمَنْ کانَ فاسِقاً لا یسْتَوُونَ » اهل تفسیر در سبب نزول این آیه آورده اند که نوبتی بسببی میان علی مرتضی علیه السّلام و ولید بن عقبة بن ابی معیط‍ نزاعی واقع شد ولید به آن حضرت گفت خاموش باش که هنوز تو داخل صبیانی و لسان و سنان من فصیح تر و تیزتر است آن حضرت فرمود که اسکت فانک فاسق و خداوند تعالی جهت تصدیق علی مرتضی علیه السلام این آیه فرستاد و همچنین کریمه فَإِنَّ اللّهَ هُوَ مَوْلاهُ وَ جِبْرِیلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِینَ کنایت از امام المسلمین است و بطرق متعدده بثبوت پیوسته که چون کریمۀ إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکلِّ قَوْمٍ هادٍ نازل شد پیغمبر اشارت بسوی علی مرتضی علیه السّلام کرده فرمود «بک یهتدی المهتدون بعدی» و در کشف الغمه بر اسناد متصل از عبد اللّه ابن مسعود روایت کرده که کنا نقرء فی عهد رسول اللّه بلغ ما انزل الیک من ربک ان علیا مولی المؤمنین فان لم تفعل فما بلغت رسالته و اللّه یعصمک من الناس و از ابن عباس مرویست که نیست در قرآن آیتی که نازل شده باشد در شان مهاجر و انصار مگر آنکه علی رأس و قاید آن زمره است و هم از وی منقولست که گفت نازل نشده است در شأن هیچ احدی آنچه نازل شده است در شأن علی مرتضی علیه السّلام و از مجاهد مرویست که گفت هفتاد آیه در شأن علی علیه السّلام نزول یافته و حافظ‍ ابو بکر احمد بن موسی بن مردویه روایت کرده است بسند خود از امیر المؤمنین علی صلوات اللّه علیه که گفت قرآن نازل شده است بر چهار ربع ربعی در شأن ما و ربعی در شأن دشمنان ما و یک ربع دیگر در سیر و امثال و ربعی در احکام و فرایض دیگر آنکه خداوند سبحانه و تعالی در آیت مباهله علی مرتضی را نفس رسول اللّه خواند آنجا که فرمود که «انفسنا و انفسکم و نسائنا و نسائکم و ابنائنا و ابناءکم ثم نبتهل فنجعل لعنة اللّه علی الکاذبین»

مجدی، محمد بن ابی طالب، زینت المجالس، صفحه: ۱۱۷، کتابخانه سنایی، تهران - ایران